Ngày 21/04/2026

Quy mô nhập khẩu tăng nhanh và chiếm tỷ trọng lớn

Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, đồng thời cũng là nguồn nhập siêu lớn nhất trong quan hệ thương mại song phương.

Năm 2025, kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc đạt khoảng 186 tỷ USD, tăng 29% so với năm trước. Xu hướng này tiếp tục trong năm 2026 khi chỉ riêng quý I, nhập khẩu đã tăng hơn 31% so với cùng kỳ, cho thấy đà tăng trưởng vẫn rất mạnh.

Nguồn: VN Economy

Nhập siêu duy trì ở mức cao

Tỷ trọng nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm phần lớn trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam và có xu hướng tăng liên tục qua các năm, dự kiến duy trì trên 40% trong năm 2026.

Một điểm đáng chú ý là quy mô nhập khẩu từ Trung Quốc vượt xa xuất khẩu. Trong quý I/2026, Việt Nam nhập khẩu khoảng 50,1 tỷ USD từ thị trường này, trong khi xuất khẩu chỉ đạt khoảng 16,85 tỷ USD.

Điều này khiến nhập siêu duy trì ở mức rất cao. Năm 2025, mức nhập siêu lên tới hơn 186 tỷ USD, và tiếp tục tăng trong quý đầu năm 2026. Đây là mức chênh lệch lớn nhất so với bất kỳ đối tác thương mại nào của Việt Nam.

Nguồn: VN Economy

Cơ cấu hàng hóa nhập khẩu chủ yếu phục vụ sản xuất

Hàng hóa Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc chủ yếu là nguyên liệu, máy móc và linh kiện phục vụ sản xuất. Trong 44 nhóm hàng nhập khẩu chính, có tới 36 nhóm tăng trưởng trong quý I/2026. Trong số các mặt hàng nhập khẩu, có 14 nhóm ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc, trên 100 triệu USD, bao gồm:

• Năng lượng và hóa chất: Xăng dầu, hóa chất và các sản phẩm hóa chất.
• Vật liệu sản xuất: Chất dẻo và sản phẩm từ chất dẻo, sắt thép, các loại kim loại thường và sản phẩm từ kim loại thường.
• Công nghệ và điện tử: Máy tính, sản phẩm điện tử, điện gia dụng cùng linh kiện đi kèm.
• Công nghiệp chế tạo: Máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng, ô tô nguyên chiếc và linh kiện ô tô.
• Hàng hóa khác: Đá quý, kim loại quý và các sản phẩm liên quan.

Nhiều mặt hàng đạt kim ngạch lớn như máy tính, linh kiện điện tử, máy móc thiết bị, sắt thép, hóa chất, chất dẻo và linh kiện ô tô. Điều này phản ánh sự phụ thuộc lớn của sản xuất trong nước vào nguồn cung đầu vào từ Trung Quốc.

Yếu tố đến từ cấu trúc kinh tế và vị trí địa lý

Việt Nam nhập siêu lớn từ Trung Quốc do nhiều yếu tố. Trong đó, cơ cấu kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện để phục vụ sản xuất xuất khẩu là nguyên nhân chính.

Bên cạnh đó, lợi thế giá rẻ, nguồn cung đa dạng và vị trí địa lý gần giúp hoạt động thương mại giữa hai nước diễn ra thuận lợi, đặc biệt tại khu vực biên giới.

Ngoài ra, chênh lệch về tỷ giá và quy mô sản xuất cũng khiến hàng hóa Trung Quốc có tính cạnh tranh cao hơn trên thị trường.

Bài toán giảm nhập siêu và cân bằng thương mại

Giới chuyên gia cho rằng, vấn đề lớn đặt ra là giảm nhập siêu từ Trung Quốc thông qua việc tăng xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. 

Một trong những hướng đi là đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng có lợi thế như nông, lâm, thủy sản, đồng thời nâng cao giá trị thông qua chế biến sâu để tận dụng thị trường hơn 1,4 tỷ dân.

Song song đó, Việt Nam cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực sản xuất trong nước và đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm rủi ro phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.