Ngày 16/03/2026

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông, Strait of Hormuz đang trở thành tâm điểm chú ý của thị trường năng lượng và nguyên liệu toàn cầu. Không chỉ là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, Hormuz còn giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng phân bón – một lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực toàn cầu.

Những gián đoạn tại khu vực này, dù chỉ trong ngắn hạn, cũng có thể tạo ra hiệu ứng domino lan rộng từ ngành công nghiệp hóa chất đến nông nghiệp và giá lương thực.

Tuyến vận tải “yết hầu” của phân bón toàn cầu
Strait of Hormuz từ lâu đã được xem là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, kết nối các quốc gia Vùng Vịnh với thị trường quốc tế, và trong lĩnh vực phân bón, vai trò của tuyến đường này càng trở nên đặc biệt quan trọng khi phần lớn nguyên liệu đầu vào như lưu huỳnh và urê đều phải đi qua đây trước khi đến tay người tiêu dùng toàn cầu, với sản lượng hàng năm của khu vực Vùng Vịnh đạt khoảng 22–30 triệu tấn lưu huỳnh và 30–38 triệu tấn urê, trong đó hơn 50% nguồn cung lưu huỳnh toàn cầu và trên Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung quy mô lớn

Theo các kịch bản phân tích, nếu tình trạng gián đoạn tại Hormuz kéo dài, nguồn cung nguyên liệu sản xuất phân bón toàn cầu có thể giảm từ 30% đến 50%, đây là mức suy giảm rất lớn trong một thị trường vốn có tính liên kết cao, và trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu chưa hoàn toàn phục hồi sau các cú sốc trước đó, sự sụt giảm này có thể nhanh chóng chuyển thành một cuộc khủng hoảng nguồn cung với phạm vi ảnh hưởng rộng.

Nhu cầu mùa vụ gia tăng tạo áp lực kép
Trong khi nguồn cung đối mặt nguy cơ gián đoạn, nhu cầu phân bón lại đang bước vào giai đoạn tăng mạnh tại các thị trường nông nghiệp lớn như United States và Australia, nơi đang vào mùa vụ quan trọng, điều này tạo ra một áp lực kép lên thị trường khi cung giảm nhưng cầu lại tăng, dẫn đến nguy cơ giá phân bón tăng đột biến, kéo theo chi phí sản xuất nông nghiệp leo thang và cuối cùng lan sang giá lương thực, góp phần làm gia tăng lạm phát trên phạm vi toàn cầu.

Hiệu ứng dây chuyền lan rộng toàn nền kinh tế
Tác động của Hormuz không chỉ dừng lại ở ngành phân bón mà còn lan sang nhiều lĩnh vực khác khi các tuyến vận tải biển buộc phải điều chỉnh để tránh khu vực rủi ro, làm tăng thời gian và chi phí vận chuyển, trong khi phí bảo hiểm hàng hải tăng cao khiến chi phí logistics toàn cầu bị đẩy lên, từ đó ảnh hưởng đến giá thành hàng hóa và hoạt động thương mại quốc tế, tạo ra một chuỗi phản ứng dây chuyền tương tự như những gì đã từng xảy ra với thị trường năng lượng trong các giai đoạn khủng hoảng trước đây.

Thế giới đứng trước nguy cơ tái cấu trúc chuỗi cung ứng
Trong dài hạn, nếu bất ổn tại Hormuz tiếp tục kéo dài, các quốc gia và doanh nghiệp buộc phải tìm cách tái cấu trúc chuỗi cung ứng phân bón bằng cách đa dạng hóa nguồn cung, phát triển sản xuất nội địa hoặc chuyển sang các thị trường thay thế, tuy nhiên do đặc thù của ngành hóa chất phụ thuộc lớn vào tài nguyên và vốn đầu tư, quá trình này không thể diễn ra trong ngắn hạn, đồng nghĩa với việc thị trường vẫn sẽ phải đối mặt với giá cao và biến động kéo dài trong trung hạn.

Rủi ro hệ thống đối với an ninh lương thực toàn cầu
Nhìn tổng thể, eo biển Hormuz không còn chỉ là một điểm nóng địa chính trị đơn thuần mà đã trở thành một rủi ro mang tính hệ thống đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là trong lĩnh vực phân bón, nơi mọi gián đoạn đều có thể lan rộng thành khủng hoảng lương thực, qua đó cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của thế giới vào một số điểm nghẽn chiến lược trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp và khó lường.