Ngày 31/03/2026

Iran duyệt kế hoạch thu phí tàu qua eo biển Hormuz, nguy cơ tác động chuỗi cung ứng toàn cầu

Quốc hội Iran đã thông qua kế hoạch áp phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Động thái này được đánh giá có thể làm gia tăng căng thẳng địa chính trị và tác động mạnh đến thị trường năng lượng thế giới.

Thu phí tới hàng triệu USD mỗi chuyến

Theo các nguồn tin quốc tế, Iran có thể áp mức phí lên tới 2 triệu USD đối với các tàu chở dầu cỡ lớn khi đi qua eo biển Hormuz. Một số tàu đã phải trả phí để được cấp phép lưu thông, kèm theo quy trình kiểm tra nghiêm ngặt về nguồn gốc, hàng hóa và mối liên hệ chính trị.

Ngoài ra, các tàu còn phải tuân thủ cơ chế “cấp mã thông hành” và chịu sự giám sát của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Một số trường hợp bị từ chối nếu có liên quan đến Mỹ hoặc Israel.

Tuyến hàng hải chiến lược bị siết chặt

Eo biển Hormuz là “nút thắt cổ chai” quan trọng của thương mại toàn cầu, đặc biệt đối với dầu thô và khí đốt. Kể từ khi xung đột leo thang giữa Iran với Mỹ và Israel từ cuối tháng 2.2026, hoạt động vận tải qua khu vực này đã sụt giảm nghiêm trọng.

Có thời điểm, lưu lượng tàu qua eo biển giảm hơn 90%, khiến hàng trăm tàu phải neo đậu chờ đợi hoặc tìm tuyến thay thế, làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa trên toàn cầu.

Căng thẳng quốc tế gia tăng

Kế hoạch thu phí của Iran đang vấp phải nhiều phản ứng từ cộng đồng quốc tế. Hơn 40 quốc gia đã thảo luận các biện pháp nhằm gây sức ép buộc Iran mở lại tuyến hàng hải này, trong bối cảnh lo ngại giá nhiên liệu và lương thực tăng mạnh.

Một số quốc gia như Philippines đã phải đàm phán trực tiếp với Iran để đảm bảo tàu chở nhiên liệu được đi qua an toàn, nhằm tránh gián đoạn nguồn cung năng lượng trong nước.

Nguy cơ tác động kinh tế toàn cầu

Giới chuyên gia cảnh báo việc Iran kiểm soát và thu phí tại eo biển Hormuz có thể gây ra những hệ lụy kinh tế sâu rộng. Giá dầu đã tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng, trong khi chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải cũng leo thang.

Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và lạm phát toàn cầu có thể gia tăng, đặc biệt đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Vấn đề pháp lý gây tranh cãi

Theo luật quốc tế, các tuyến eo biển dùng cho hàng hải quốc tế không được phép áp phí quá cảnh nếu không cung cấp dịch vụ cụ thể. Tuy nhiên, Iran cho rằng việc thu phí là hợp lý vì nước này đảm bảo an ninh cho tuyến đường.

Tranh cãi pháp lý này có thể trở thành điểm nóng tiếp theo trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.